Mae ailadeiladu yn golygu mwy na dim ond trwsio beth sydd wedi torri - mae'n golygu creu rhywbeth newydd
Bob dydd, mae undebwyr llafur yn brwydro yn erbyn ton o anghydraddoldeb cyfleoedd, a gwleidyddiaeth sy'n teimlo'n bell ac ar wahân yn rhy aml.
Ond rydyn ni hefyd mewn cyfnod o bosibiliadau. Mae gan bob mudiad, pob ymgyrch, pob cangen undeb, pob cynrychiolydd, a phob gweithiwr bŵer. Y pŵer i siapio beth sy'n dod nesaf. Y pŵer i ddod at ein gilydd a dechrau'r sgwrs. Y pŵer i adennill addewid Cymru i'n holl bobl. Nid mewn ffordd gas, ond gyda llais unedig.
Cynhadledd Ailennyn Undod
Yn ddiweddar, cynhaliodd TUC Cymru gynhadledd o'r enw Ailennyn Undod. Roedd yn ddiwrnod i undebwyr llafur ddod at ei gilydd i drafod yr heriau a fydd yn ein hwynebu rhwng nawr ac etholiad y Senedd ym mis Mai 2026.
Gwyddom fod rhaniadau yn ein cymunedau, ond teithiodd cant o undebwyr llafur i Abertawe am nad ydyn nhw eisiau byw mewn byd toredig, rhanedig. Maen nhw eisiau gwell. Maen nhw eisiau ailadeiladu, creu cymuned iddyn nhw eu hunain, i'w teulu ac i bawb yng Nghymru.
Yr wyth mis nesaf yw ein cyfle i fynnu Cymru sy'n gweithio i bobl sy'n gweithio. Cymru sy’n trin ein gwasanaethau cyhoeddus fel achubiaeth, nid cost. Cymru lle mai gwaith da a diogel yw’r norm, nid ansicrwydd dim oriau. Lle mae gan bob plentyn a phob teulu urddas cartref boddhaol, sicrwydd cyflog byw, a mynediad at ysgolion da, gofal da, ysbyty sy’n gweithio, ac amgylchedd glân.
Rhaid i ni beidio â gadael i'r cyfnod hanesyddol hwn gael ei ysgrifennu gan y rhai sy'n ceisio ein gwahanu
Rydyn ni’n gweld cynnydd mewn mudiadau poblyddol, lleisiau'n cynnig anfodlonrwydd, addo newid, siarad â rhwystredigaeth. Mae’r dadrithiad yn real. Mewn rhannau o'n cymunedau, mae pobl yn teimlo eu bod nhw’n cael eu gadael ar ôl.
Ac felly, maen nhw'n chwilio am opsiynau eraill. Mae rhai pleidiau gwleidyddol yn manteisio ar y rhwystredigaeth hon ac yn ei meithrin a'i thyfu nes eu bod nhw’n magu casineb
Mae un peth yn sicr. Os na wnawn ni unrhyw beth, bydd y naratif yn cael ei ysgrifennu hebom ni, gan bobl nad ydyn nhw'n rhannu ein gwerthoedd, nac yn deall brwydrau go iawn pobl gyffredin
Y Gymru y carem ei gweld
Nawr, yn fwy nag erioed, rhaid i undebwyr llafur ddod at ei gilydd i greu'r Gymru rydyn ni eisiau ei gweld.
Gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yw asgwrn cefn ein cymunedau. Ein byrddau iechyd, ein gweithwyr gofal, ein hathrawon a’n staff cymorth. Ond, maen nhw i gyd wedi cael eu hymestyn i'r pen. Ni allwn dderbyn dyfodol lle mae cymunedau'n aros yn hirach, ac yn dioddef mwy, oherwydd bod diffyg arian, staff a gwerth yn y system.
Mae ein heconomi'n dibynnu ar swyddi sefydlog, cadwyni cyflenwi lleol, a chyflog teg. Mae contractau ansicr, sectorau cyflog isel, a gwaith ansicr yn niweidio urddas ac yn tanseilio'r posibilrwydd o adeiladu bywydau sefydlog. Mae arnom angen i bobl ar bob lefel ennill bywoliaeth y gallan nhw ddibynnu arni.
Mae anghydraddoldeb yn bygwth cydlyniant cymdeithasol, yn ogystal â thegwch. Os yw pobl yn teimlo eu bod wedi'u hynysu, ac nad ydyn nhw’n cael eu clywed na’u gweld, y risg yw y bydd ofn a rhwystredigaeth yn sbarduno rhaniadau, nid meithrin undod. Ers gormod o amser, nid yw gwleidyddion wedi siarad â ni fel pobl, rydyn ni’n rhif ar daenlen neu’n ffigur dienw ar daflen bleidleisio etholaeth. Fel undebwyr llafur, mae gennym ni ffordd arall o sicrhau bod ein lleisiau'n cael eu clywed ac mae angen i ni fanteisio ar hyn nawr yn fwy nag erioed.
Mae'r argyfwng hinsawdd yn galw am weithredu. Swyddi gwyrdd, buddsoddi mewn diwydiannau glân, trafnidiaeth gyhoeddus ac ynni adnewyddadwy - nid yw'r rhain yn “freintiau”. Maen nhw’n hanfodol i'n dyfodol, i'n plant, i'n cymunedau.
Mae’n amser gweithredu
Felly beth mae'n rhaid i ni, fel undebwyr llafur, ei wneud?
Yn gyntaf, mae angen i ni fanteisio ar ein cryfderau. Y rhwydweithiau sydd gennym, canghennau'r undeb, y grwpiau cymunedol lleol. Maen nhw i gyd yn llefydd o obaith. Pan fydd ysbyty'n bygwth toriadau, pan fydd ysgol dan fygythiad, pan fydd hawliau gweithwyr yn cael eu gwrthod, mae angen i ni sefyll gyda’n gilydd. Cefnogi ein gilydd. Gwarchod ein gilydd. Rydyn ni’n gofalu am ein gilydd.
Yn ail, meithrin arweinyddiaeth. Mae gan bob gweithle bobl sy'n poeni, pobl drefnus, a phobl y gall eu lleisiau fod yn bwerus. Rhaid i ni barhau i fuddsoddi yn ein rhaglenni fel y Rhaglen Datblygu Ymgyrchwyr sy'n Fenywod, y Rhaglen Datblygu Ymgyrchwyr Du a'n Rhaglen Gweithwyr Ifanc ac Ymgyrchwyr. Rhaid i ni sicrhau bod lleisiau ymylol yn cael eu clywed.
Yn drydydd, ymgysylltu'n wleidyddol. Nid dim ond hyd at fis Mai 2026, er bod hynny'n hollbwysig, ond yn gyson. Dwyn cynrychiolwyr etholedig o bob plaid i gyfrif. Mynnu maniffestos sy'n blaenoriaethu pobl sy'n gweithio. Pleidleisio, ymgyrchu, egluro ein disgwyliadau. Herio pob llwyfan gwleidyddol os nad yw'n addo cyfiawnder, tegwch, cyfle.
Yn bedwerydd, datblygu cynghreiriau. Mae undebwyr llafur bob amser wedi gweithio drwy glymbleidiau. Rydyn ni’n gweithio ar draws sectorau a chymunedau, gydag ymgyrchwyr a gyda chymdeithas ddinesig. Mae ein brwydrau'n croestorri: yn erbyn tlodi, ac o blaid cyfiawnder hiliol, cydraddoldeb rhwng y rhywiau a chynaliadwyedd amgylcheddol. Gadewch i ni ddod o hyd i'r achosion cyffredin hynny a mynnu bod yn rhaid i bolisïau adlewyrchu'r croestoriadau hyn.
Rhaid i undebwyr llafur arwain
Rwy'n gwybod bod y gwaith hwn yn anodd. Rwy'n gwybod ei bod weithiau'n teimlo bod newid yn araf, bod cynnydd bob amser ar y gorwel ond byth yn cyrraedd yn llwyr. Ond mae gennym hanes i fanteisio arno, traddodiadau i wreiddio ein hunain ynddyn nhw, enghreifftiau o fuddugoliaethau ymysg pobl gyffredin, a chael trefn gyda'n gilydd. A gallwn wneud hynny eto.
Oherwydd nid trwsio'r hyn sydd wedi torri yw unig bwrpas ailadeiladu. Mae'n ymwneud â chreu rhywbeth newydd, rhywbeth gwell. Rhywbeth sy'n unigryw i Gymru.
Ym mis Mai 2026, bydd gan bobl Cymru ddewis. Nid pwy fydd yn rhedeg Senedd Cymru yn unig sy'n bwysig, ond pa fath o Gymru rydyn ni am ei gweld. Gadewch i ni wneud yn siŵr bod y dewis yn glir. Bod dewis rhwng tegwch a gwahanu; rhwng cymuned ac ynysu; rhwng gobaith a siniciaeth.
A rhaid i undebwyr llafur arwain y dewis hwnnw. Ddim o'r cefn. Ddim yn dawel. Ond yn feiddgar. Yn hyderus. Heb ofn. Oherwydd nid yw'r dyfodol yn mynnu dim llai.
Y camau nesaf i Ailennyn Undod
Ydych chi'n poeni am y bwlch cynyddol yn y gwaith ac yn ein cymdeithas? Ymunwch â'n cyfres o weminarau i roi'r adnoddau i chi ddelio â sgyrsiau cynhennus a dod â phobl yn ôl at ei gilydd.
Mae'r pynciau'n cynnwys gofal cymdeithasol, yr economi werdd, cymunedau ar-lein, mewnfudo a diwylliant. Bydd pob gweminar yn rhoi gwybodaeth fanwl i chi er mwyn eich paratoi i gael sgyrsiau ar y pynciau hyn gyda chydweithwyr a ffrindiau sydd â safbwyntiau gwahanol i'ch rhai chi.