Etholiad y Senedd 2026: pam pleidleisio?
Pryd a sut alla i bleidleisio yn etholiad y Senedd?
Mae gorsafoedd pleidleisio ar agor rhwng 7am a 10pm ar 7 Mai. Ni fydd angen eich cerdyn pleidleisio nac ID arnoch chi.
Pan fyddwch yn cyrraedd yr orsaf bleidleisio, byddwch yn cael papur pleidleisio. Bydd gofyn i chi roi un groes wrth ymyl enw un blaid, neu ymgeisydd annibynnol.
Os ydych wedi cofrestru am bleidlais drwy’r post ond nad ydych chi wedi anfon eich papur pleidleisio yn ôl mewn pryd, gallwch fynd ag ef i’ch gorsaf bleidleisio ar y diwrnod.
A all Llywodraeth Cymru wneud newidiadau a fydd yn fy helpu gyda chostau byw?
Mae costau byw yn broblem fawr i lawer o bobl yng Nghymru ar hyn o bryd. Ers degawdau mae pris bwyd, tanwydd a rhent/morgais wedi codi. Ond nid yw ein cyflogau wedi codi ar yr un raddfa.
Mae gan Lywodraeth Cymru bwerau i helpu pobl gyda’u costau bob dydd.
Mae TUC Cymru eisiau i Lywodraeth nesaf Cymru helpu gyda chostau byw drwy fuddsoddi yn y canlynol:
- Cyflog teg a thelerau ac amodau da i bawb
- Swyddi technoleg a charbon isel
- Gwasanaethau gofal cymdeithasol a’n GIG
- Hyfforddiant yn y gweithle dan arweiniad yr undeb
- Trafnidiaeth gyhoeddus sy’n rhad ac yn ddibynadwy
Beth arall y mae Llywodraeth Cymru yn gyfrifol amdano?
Mae Llywodraeth Cymru yn gwneud penderfyniadau ar addysg, tai, iechyd, trafnidiaeth, yr iaith Gymraeg, ein diwylliant a mwy. Felly mae llawer yn y fantol ar 7 Mai.
Beth yw’r materion pwysig eraill yn yr etholiad hwn?
Mae TUC eisiau Cymru Unedig, lle bydd ein harweinwyr yn gweithio gyda’i gilydd i wneud yn siŵr bod gan bawb cyflog teg, tai fforddiadwy a dyfodol disglair i’n plant.
Rydyn ni’n gwybod beth sydd ei angen ar weithwyr mewn cymunedau ledled Cymru, ac ar hynny mae ein gofynion i Lywodraeth nesaf Cymru yn seiliedig:
- Economi fedrus a modern
- Diwydiant, cymunedau a brwydro er budd gweithwyr
- Cydraddoldeb ac urddas i bob gweithiwr
- Gwasanaethau cyhoeddus modern
- Datganoli a chyllid teg
Darllenwch fwy am yr hyn rydyn ni’n meddwl y mae angen i Lywodraeth nesaf Cymru ei wneud i adeiladu Cymru sy’n gweithio i bawb.
Os ydych yn cytuno bod Cymru ar ei gorau pan fyddwn yn gweithio gyda’n gilydd, ymunwch ag ymgyrch Unedig Cymru.
Deall sut mae’r system bleidleisio newydd yn gweithio
Mae pob pleidlais yn cyfrif yn y system etholiadol newydd. Gallai pwy sy’n cael ei ethol ddod i lawr i lai na chant o bleidleisiau.
Yn y Senedd nesaf, bydd 6 gwahanol Aelod o’r Senedd yn eich cynrychioli, ac mae’n debyg y bydd mwy nag un blaid yn cael ei chynrychioli. Dysgwch beth yw eich etholaeth newydd.
Mae pleidleisio’n rhoi cyfle i chi ddewis y gwleidyddion a fydd yn gwneud penderfyniadau ar eich rhan. Mae’n dal swyddogion etholedig yn atebol am eu gweithredoedd, gan fod eich pleidlais yn penderfynu a ydynt yn aros yn eu swyddi ai peidio.
Pam mae pleidleisio’n bwysig?
Os nad ydych chi’n siŵr am bleidleisio, neu os ydych chi’n ceisio perswadio ffrind i bleidleisio, dyma rai pethau i’w hystyried:
- Pwy ydych chi am ei gael i wneud penderfyniadau am sut mae Cymru’n cael ei rhedeg? Drwy bleidleisio yn yr etholiad gallwch gefnogi ymgeisydd a fydd yn cynrychioli eich barn yn y Senedd, ac sy’n gallu dylanwadu ar y materion polisi sy’n bwysig i chi.
- Os na fyddwch yn pleidleisio, ni fyddwch wedi cael unrhyw lais ynghylch pwy fydd yn gwneud penderfyniadau ar y materion sy’n bwysig i chi.
- Rhoddodd llawer o ymgyrchwyr mewn mudiadau fel y swffragetiaid neu’r Siartwyr eu bywydau i ennill yr hawl i bleidleisio. Lladdwyd 22 o Siartwyr yng Nghasnewydd yn 1839 pan oeddent yn protestio dros yr hawl i bleidleisio. Mae rhai yn dweud ein bod yn amharchu’r ymgyrchwyr hanesyddol hyn os nad ydym yn pleidleisio.
- Mae’r nifer sy’n pleidleisio yn etholiadau’r Senedd wedi bod yn isel ers dechrau datganoli yn 1999 – nid oes erioed wedi bod blwyddyn lle mae mwy na hanner y bobl sy'n gymwys i bleidleisio wedi pleidleisio. Mae’r nifer sy’n pleidleisio yn etholiadau’r DU oddeutu 65% fel arfer.
Pwy sy’n cael pleidleisio yn etholiad y Senedd ar 7 Mai?
Gallwch bleidleisio yn etholiad y Senedd ar 7 Mai os ydych chi wedi cofrestru i bleidleisio, yn byw yng Nghymru ac yn 16 oed neu’n hŷn.
Mae’r dyddiad cau ar gyfer cofrestru i bleidleisio yn etholiad 7 Mai bellach wedi mynd heibio. Ond gallwch gofrestru ar gyfer etholiad nesaf y Senedd o 14 oed ymlaen. Cofrestrwch i bleidleisio heddiw.
Beth yw gwaith Aelodau’r Senedd?
Bydd 96 o Aelodau o’r Senedd yn y Senedd nesaf.
Mae aelodau’r Senedd yn cael eu hethol i siarad ar ran eich cymuned a mynd i’r afael â materion sy’n effeithio ar bobl yn lleol.
Pan fyddwch chi’n pleidleisio, rydych chi’n helpu i ddewis pwy fydd yn cynrychioli eich ardal yn y Senedd. Er bod Aelodau o’r Senedd (ASau) yn cymryd rhan mewn penderfyniadau am bolisïau Cymru gyfan, maen nhw hefyd yn chwarae rhan bwysig ar lefel leol. Gallant fynegi pryderon gan eu hetholwyr a chynnig cymorth lle bo hynny’n bosibl. Gallwch gysylltu â’ch AS i gael arweiniad ar broblemau penodol neu ofyn iddo dynnu sylw at fater yn y Senedd.
Gall Aelodau o’r Senedd helpu gydag amrywiaeth eang o faterion, gan gynnwys tai, prosiectau lleol, a chwynion am wasanaethau cyhoeddus. Mewn rhai achosion, gall eu cyfraniad wneud gwahaniaeth gwirioneddol a chadarnhaol i fywydau pobl.
Mae pleidleisio yn rhoi cyfle i chi ddal eich cynrychiolwyr etholedig yn atebol am y gwaith maen nhw’n ei wneud.
