Dyddiad cyhoeddi
17 May 2019
Roedd 61,000 o weithwyr yng Nghymru yn gweithio gartref yn rheolaidd y llynedd, yn ôl dadansoddiad newydd a gyhoeddwyd gan TUC Cymru heddiw i nodi Diwrnod Cenedlaethol Gweithio Gartref Work Wise UK.

Mae’r dadansoddiad yn dangos bod 4.7% o weithlu Cymru wedi bod yn gweithio gartref yn 2018.

Mae nifer y bobl sy’n gweithio gartref wedi cynyddu 27% ledled y DU yn ystod y degawd diwethaf.

Ond does dim digon o reolwyr yn rhoi'r opsiwn i'w gweithwyr weithio gartref – a allai helpu pobl i weld mwy ar eu teuluoedd a gwella’r cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith.

Mae TUC Cymru yn amcangyfrif bod tua 4 miliwn yn fwy o weithwyr yn y DU yn dweud y byddent yn hoffi gweithio gartref am gyfran o’u hwythnos waith o leiaf – ond nad ydynt yn cael y cyfle i wneud hynny.

Mae’r dadansoddiad yn datgelu’r canlynol ledled y DU:

  • Rhyw: Mae nifer y dynion sy’n gweithio gartref bron ddwywaith gymaint â nifer y menywod sy’n gweithio gartref. Ond mae menywod yn prysur gau'r bwlch, gyda 36% yn fwy yn gweithio gartref nag oedd ddeng mlynedd yn ôl.
  • Perchnogion tai: Mae pobl sy’n berchen ar eu tai 73% yn fwy tebygol o weithio gartref na phobl sy’n rhentu.
  • Oed: Mae gweithwyr hŷn yn fwy tebygol o weithio gartref – mae 7.5% o bobl 40-59 oed yn gweithio gartref a dim ond 3.4% o bobl 20-29 oed.
  • Swydd: Mae 11.9% o reolwyr yn gweithio gartref – mwy nag unrhyw grŵp arall.
  • Gwlad: Cymru sydd a'r ganran isaf ond tri o weithwyr yn gweithio gartref yn rheolaidd – dim ond 4.7%.
  • Gweithwyr anabl: Gall gweithio gartref fod yn ffordd bwysig i weithwyr anabl gael mynediad i'r farchnad lafur, ac mae 270,000 o weithwyr anabl yn gweithio gartref.

Dywedodd Rhianydd Williams, Swyddog Polisi TUC Cymru:

“Mewn nifer o achosion, mae gweithio gartref yn golygu bod pawb ar ei ennill. Mae gweithwyr yn cael mwy o amser gyda’u teuluoedd, gall cyflogwyr roi hwb i gynhyrchiant a dal gafael ar staff arbenigol, ac mae o fudd i'r amgylchedd hefyd.

“Ond mae gormod o gyflogwyr yng Nghymru yn bwrw ymlaen â’r hen drefn, neu dydyn nhw ddim yn ymddiried digon yn eu staff i fynd ati i annog gweithio gartref. Mae angen iddyn nhw afael ynddi a datblygu.

“Gall undebau helpu i negodi polisïau gweithio gartref sy’n fuddiol i gyflogwyr a staff. A dylai'r llywodraeth fod yn buddsoddi mewn seilwaith band eang er mwyn sicrhau y gall pob gweithiwr gael cysylltiad cyflym iawn yn eu cartrefi.”

Dywedodd Phil Flaxton, Prif Weithredwr Work Wise UK, y sefydliad sy’n trefnu Diwrnod Cenedlaethol Gweithio Gartref:

“Er ei bod yn galonogol gweld cynnydd sylweddol yn nifer y gweithwyr sy’n gweithio gartref, mae angen newid diwylliannol er mwyn i hyn gael ei dderbyn yn fwy helaeth.

“Mae agweddau’n newid o ran sut rydym yn cydbwyso neu’n cymysgu gwaith a bywyd. Mae’r cynnydd ym meysydd symudedd a thechnoleg yn newid pa mor dderbyniol neu angenrheidiol yw patrymau 9-5 traddodiadol, a gellir disodli'r rhain â dull mwy hyblyg o ymdrin â'r wythnos waith. Bydd y duedd hon yn parhau wrth i fwy ohonom groesawu ffyrdd newydd a chlyfrach o weithio, fel gweithio gartref.

“Mae angen i fwy o gyflogwyr sylweddoli beth fyddai manteision newid arferion gwaith sydd wedi dyddio i adlewyrchu'r byd cysylltiedig rydyn ni’n byw ynddo. Mae’r rhain yn cynnwys gwella cynhyrchiant, dal gafael ar staff, llai o absenoldeb a llai o staff yn chwythu plwc.

“Mae’r achos busnes yn gadarn a gall fod o fudd i bawb sy’n rhan ohono, heb os.”

DIWEDD

Nodyn y golygyddion

Mae Rhianydd Williams, Swyddog Polisi TUC, ar gael i roi rhagor o sylwadau.

- Nifer y gweithwyr sy’n gweithio gartref yn rheolaidd ledled y DU

 

2008

% o’r gweithlu

2018

% o’r gweithlu

Dynion

865,000

6.7

1,062,000

7.6

Menywod

483,000

3.8

659,000

4.8

Pob un

1,348,000

5.2

1,722,000

6.1

Ffynhonnell: Arolwg y Swyddfa Ystadegau Gwladol o'r Gweithlu Llafur C4

- Nifer y gweithwyr sy’n gweithio gartref yn rheolaidd yn ôl gwlad/rhanbarth yn 2018

Rhif

% o’r gweithlu

Gogledd-ddwyrain

45,000

4.2%

Gogledd-orllewin

168,000

5.6%

Swydd Efrog a'r Humber

166,000

7.5%

Dwyrain Canolbarth Lloegr

125,000

6.2%

Gorllewin Canolbarth Lloegr

158,000

6.7%

Dwyrain

172,000

6.6%

Llundain

217,000

5.7%

De-ddwyrain Lloegr

292,000

7.6%

De-orllewin Lloegr

188,000

8.1%

Cymru

61,000

4.7%

Yr Alban

106,000

4.5%

Gogledd Iwerddon

22,000

3.1%

Y DU

1,722,000

6.1%

Ffynhonnell: Arolwg y Swyddfa Ystadegau Gwladol o'r Gweithlu Llafur C4

- Nifer y gweithwyr sy’n gweithio gartref yn rheolaidd ledled y DU yn 2018 yn ôl diwydiant

Rhif

% o'r gweithlu

Amaethyddiaeth, coedwigaeth a physgota

31,000

15.4%

Gweithgynhyrchu

184,000

6.5%

Cyflenwad trydan, nwy ac aer

34,000

12.0%

Adeiladu

186,000

13.8%

Cyfanwerthu ac adwerthu

136,000

3.6%

Cludo a storio

95,000

5.8%

Gwestai a bwytai

25,000

1.6%

Cludiant, storio a chyfathrebu

95,000

5.8%

Cyllid ac yswiriant

25,000

1.6%

Eiddo tirol, rhentu a gweithgarwch busnes

469,000

12.3%

Gweinyddiaeth gyhoeddus ac amddiffyn

108,000

5.2%

Addysg

91,000

3.0%

Iechyd a gwaith cymdeithasol

159,000

3.9%

Gweithgareddau gwasanaeth eraill

108,000

7.6%

Pob diwydiant

1,722,000

6.1%

Ffynhonnell: Arolwg y Swyddfa Ystadegau Gwladol o'r Gweithlu Llafur C4

- Nifer y gweithwyr sy’n gweithio gartref yn rheolaidd ledled y DU yn 2018 yn ôl oedran

Rhif

% o'r gweithlu

16-19

16,000

1.6%

20-29

207,000

3.4%

30-39

345,000

6.0%

40-49

444,000

7.5%

50-59

433,000

7.6%

60+

254,000

11.0%

Pob oed

1,722,000

6.1%

- TUC Cymru yw llais Cymru yn y gwaith. Gyda 49 o aelod-undebau, mae TUC Cymru yn cynrychioli ychydig dros 400,000 o weithwyr. Rydym ni’n ymgyrchu dros driniaeth deg yn y gwaith ynghyd â chyfiawnder cymdeithasol gartref a thramor.

Cysylltiadau:

Emma Bean
ebean@tuc.org.uk
020 7467 1257
07725 144 696

Swyddfa’r wasg TUC
media@tuc.org.uk
020 7467 1248

Wales TUC Cymru

wtuc@tuc.org.uk

029 2034 7010

Phil Flaxton – Work Wise UK
phil@workwiseuk.org
07831 112639