Mae nifer o weithwyr yn cael salwch difrifol rywbryd yn ystod eu bywyd gwaith. Efallai y bydd angen amser i ffwrdd arnynt, misoedd weithiau, i gael triniaeth neu i wella. Mae’r TUC ac eraill wedi paratoi canllawiau da i ddelio ag achosion o salwch tymor hir, neu achosion o bobl yn dychwelyd i'r gwaith ar ôl cael anabledd o ganlyniad i salwch neu anaf.
Dying to Work banner

Gweithwyr sydd â salwch terfynol

Mae nifer o weithwyr yn cael salwch difrifol rywbryd yn ystod eu bywyd gwaith. Efallai y bydd angen amser i ffwrdd arnynt, misoedd weithiau, i gael triniaeth neu i wella. Mae’r TUC ac eraill wedi paratoi canllawiau da i ddelio ag achosion o salwch tymor hir, neu achosion o bobl yn dychwelyd i'r gwaith ar ôl cael anabledd o ganlyniad i salwch neu anaf.

Serch hynny, weithiau nid oes triniaeth effeithiol ar gael. Yn yr achosion hyn, gall y gweithiwr wynebu straen emosiynol aruthrol, yn ogystal ag ofn ac ansicrwydd. Gall undebau llafur geisio sicrhau eu bod yn ceisio cael gwared ar unrhyw straen a phoen ychwanegol pan fydd hynny’n digwydd.

Salwch nad oes modd ei wella na’i drin yn ddigonol yw salwch terfynol, ac mae’n rhesymol disgwyl y bydd y claf yn marw o fewn cyfnod gweddol fyr o amser. Fel rheol, ond nid bob amser, maent yn glefydau sy’n gwaethygu, fel canser neu glefyd datblygedig y galon.

Mae deddfwriaeth Nawdd Cymdeithasol y DU yn diffinio salwch terfynol fel hyn: “clefyd sy’n gwaethygu lle mae’n rhesymol disgwyl y bydd y claf yn marw o ganlyniad i’r clefyd hwnnw o fewn chwe mis”. Fodd bynnag, gall nifer o gleifion fyw â salwch terfynol am gyfnod llawer yn hwy na chwe mis.

Goblygiadau cael diagnosis o salwch terfynol

Mae cael gwybod eich bod chi’n mynd i farw o ganlyniad i glefyd nad oes gwella arno na thriniaeth effeithiol ar ei gyfer, ac mai dim ond misoedd, neu flwyddyn neu ddwy ar y gorau, sydd gennych ar ôl yn brofiad ysgytiol a bydd pawb yn ymateb yn wahanol.

Weithiau, mae natur salwch o’r fath yn golygu nad yw’r unigolyn yn debygol o allu gweithio eto. Mewn achosion eraill, gall unigolyn benderfynu nad yw’n dymuno gweithio mwyach ac y byddai’n well ganddo dreulio’r amser sydd ganddo ar ôl gyda’i deulu a’i ffrindiau, yn cael trefn ar bethau, neu’n gwneud beth bynnag a fynno.  Fodd bynnag, mae nifer o weithwyr sydd wedi cael diagnosis o salwch terfynol yn penderfynu eu bod yn dymuno dal ati i weithio cyhyd â phosibl. Mae hyn naill ai oherwydd bod angen y sicrwydd ariannol arnynt, neu oherwydd bod eu gwaith yn eu helpu i gael eu meddwl oddi ar eu salwch. Beth bynnag fo dewis yr unigolyn, dylai allu disgwyl cael help a chymorth ei gyflogwr. Yn anffodus, ym mhrofiad nifer o weithwyr, naill ai nid oes gan eu cyflogwyr lawer o gydymdeimlad neu maent yn ceisio eu rhwystro rhag parhau i weithio.

Os bydd gweithiwr sydd â salwch terfynol yn colli ei swydd, bydd yn colli ei incwm. Gall hefyd golli unrhyw daliadau marw yn y swydd y mae wedi’i gronni yn ystod ei fywyd gwaith, sydd ond yn daladwy i’r rheini sy’n marw tra byddant mewn swydd.

Am ragor o wybodaeth ewch i www.dyingtowork.co.uk